Her ne kadar bir kraldan veya bir uygarlığa bağlı bir destandan bahsediyor olsak da konunun konuyu açacağı, kafaların krolonojik olarak karışacağı bir dönemden dinler tarihinden biraz da ne kadar neyi bilmediğinizi karşılıklı konuşalım. Yani ben en azından bir yazı olarak değil de karşılıklı sohbet edermişçesine bu yazıyı yazacağım ki aynı soruları birlikte soralım.
M.Ö. 4500 – 2000 yıllarını kapsayan dönemde hüküm sürmüş bir topluluk Sümerler ve onların kadim kralı Gilgameş’ten bahsedeceğiz. Düşünün bu 2000 yıl Mezopotomya’da hüküm sürmüş bir uygarlık ve günümüzden 6000 sene evveline uzanan yazılı bir tarihten bahsediyoruz. Ben uzun süredir Sümerler’den kalma çivi yazılı taş tabletlerde yer alan bilgilerin kutsal kitaplarda yer alan yaratılış, tufan gibi kıssadan hisse denilen bilgiler ile örtüştüğünü öğrendiğimde bu döneme olan merak isteğim oldukça arttı.
Konuyu çok dağıtmadan ilk cümlesi “oku” olan bir inanca sahip bir toplumun sadece bu bilgileri değil çoğu bilgiye ulaşıp öğrenmesi ve anlaması gerektiğini düşünürüm. Buradaki bilgiler krolonojik olarak bakıldığında en eski hali ile bu tabletlerde yer alıyor. Sonrasında diğer kutsal kitaplarda yer aldığını görüyoruz. Buradan hareketle anlatılanların birbirleri arasında geçiştiğini söylenebilir ancak biz İslamiyet öncesi yüzlerce peygamberin farklı toplumlara elçi olarak gönderildiğini de biliyoruz. Buradan bu topluluklara da bir elçi gönderildiğini düşünebiliriz.
Muazzez İlmiye Çığ Hakkında
Muazzez İlmiye Çığ (1914-2024), bu destanı Türkçeye ve dünyaya taşıyan bir öncüdür. 1936’da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Hititoloji Bölümü’ne girdi. Burada, Nazi Almanyası’ndan kaçan Prof. Hans Gustav Güterbock’tan Hititçe, Prof. Benno Landsberger’den Sümerce dersler aldı.1940’ta mezun olan Çığ, İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde (eski adıyla Eski Şark Eserleri Müzesi) çalışmaya başladı. 74 bin çivi yazılı tableti katalogladı, 3 binini kopyaladı ve müzeyi bir Sümeroloji merkezi haline getirdi. 15’ten fazla kitap yazdı. 110 yaşında, 17 Kasım 2024’te Mersin’de vefat ettiğinde, “Son Sümer Kraliçesi” olarak anıldı. Hayatı, Cumhuriyet’in bilim kadınlarını simgeliyordu.
Gilgameş Efsanesi
Mezopotamya’nın tozlu raflarından günümüze ulaşmayı başaran insanlığın en eski yazılı edebiyat eseri sayılan Gilgameş Destanı dostluk, güç, ölüm ve ölümsüzlük temalarını işliyor.
Uruk Şehri (Basra Körfezi civarında) kralı Gılgamış’ın tanrı, insan ve yenilmez bir savaşçı olarak tanımlayan bir efsanesini anlatır. Toplam 12 tabletten oluşur. Uruk halkının tanrılara yalvarması ile başlar, tanrılar vahşi bir insanı Enkidu’yu gönderir. Tapınak rahibesi tarafından eğitilir ve Gılgamış ile dost olur. Sonra gök boğasını yenerler. Ardından Enkidu ölür ve kral ölümsüzlüğü arar. Destan, “Tanrılar insanı yarattığında, insanın payına ölüm düşmüştür” sözüyle biter.
Destan Tabletlerine dair özetler
Tablet 1 : Gılgameş’in çok bilgili olduğu ve şehir surlarını yaptırdığı, tapınakları onarttığı ve rüyaları var.
Tablet 2:Tapınak Fahişesinin Enkiduyu medenileştirmesi, kral ile ejderhayı öldürme planı
Tablet 3 : Gılgameş’in ejderha planından korkan halk çok endişeli annesi onu koruması için güneş tanrısına dua etmesi
Tablet 4: Kral ve arkadaşı yola çıkıyor.
Tablet 5 : Sedir ormanlarında canavarı öldürüyorlar.
Tablet 6: Şehre geri döndüklerinde Tanrıça İştar krala evlenme teklif emesi ve ret edilmesine karşılık Gök Boğasını kente saldırtması. Gök boğasının öldürülmesi
Tablet 7 : Enkidu’nun ölümü
Tablet 8 : Ölüm üzerine yaşanılan üzüntüler.
Tablet 9: Kral ölümsüzlüğü aramaya başlıyor.
Tablet 10: İlk ve son ölümsüzlüğü bulan adamın yanına Utanapiştim’e( NUH) gidiyor. Ölümsüz olmak istediğini söylüyor, Nuh bunun olmayacağını anlatıyor.
Tablet 11: Utanapiştim ölümsüzlüğü nasıl bulduğunu anlatıyor. Tanrıların bir toplantı yaptığını ve bütün yarattıklarını yok etmeye karar verdiklerini anlatıyor.Bilgelik tanrısı bu durumu bildirip bir gemi yapmasını ailesini ve mümkün olanları kurtarmasını istiyor. Nuh söylenenleri yapıyor.Tufan 6 gün 7 gece sürüyor. Tanrı yaptığı suça karşılık ölümsüzlüğü Nuh’a veriyor. Daha sonra Gılgameş şehrine büyük üzüntü ile dönüyor.
Tablet 12 : Gılgameş’e ait olmayan bir tablet. Enkidu ve Yeraltı Dünyası” nı konu alıyor.
Destanın Keşfi 19. yüzyılda Ninova’daki Asurbanipal Kütüphanesi’nde gerçekleşti ve edebiyat tarihini değiştirdi. Biraz daha geri gidelim mi ? 10.000 yıl ve üzerine tarihlenen Göbeklitepe’den bahsediyorum. İnsanlığın ataları bu topraklarda: Göbeklitepe’nin Keşfi – Dinlerin Çöküşü
Okumalarıma dair kitap listelerimi şurada listeliyorum : https://app.hb.biz/6iGpLsEQS2J2 dilerseniz göz atın. Eğer kitap almak için fırsat ararsınız da Zubizu Kitap Kulubü ne bakın. Alışveriş yaptıkça kitap çeki kazandıran bir kurgu var.Sonraki paylaşımda görüşmek üzere. Bu yazı ilginizi çekti ise şunlar da ilgi çekebilir. Yada çok fazla olmasa da paylaştığım kitap önerilerine göz atabilirsiniz.
Dünya Tarihi Atlası: Hangi Tarihte Dünyada Ne Oldu?
CengizSelcuk.com’ u Takip Edin :
Abonelik Formu :
