7 min read

1453 İstanbul’un Fethine Giden Yol: Kuruluşundan Önceki 20 Kritik Olay

Şubat 25, 2026

İstanbul hakkında ne kadar şey bilmiyorsun ? İnan 1453’ten bugüne ne kadar çok bildiğin varsa öncesinde de bilmediğin bir o kadar şey var. Çünkü şehir M.Ö.657’de kurulmuştur. ( her ne kadar yaşamın varlığına dair çok fazla kanıt olsa da ) Aşağıda İstanbul’un fetih gününe kadar 2000 yıllık tarihten 20 önemli olayı sıraladım. Keyifli okumalar.

İstanbul, antik dönemde Byzantion olarak bilinen şehir, Roma İmparatorluğu’nun başkenti haline MS 330 yılında İmparator I. Konstantin tarafından getirilmiştir. Konstantin, şehri “Yeni Roma” olarak yeniden inşa etmiş ve adını Konstantinopolis olarak değiştirmiştir. Bu hamle, Roma İmparatorluğu’nun doğu kısmını güçlendirmek amacıyla yapılmış olup, şehir Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu’nun başkenti olarak yüzyıllarca kalmıştır.

İstanbul’un Kuruluşundan 1453 Fethine Kadar 20 Önemli Olay

Aşağıda, şehrin kuruluşundan (Byzantion dönemi) Osmanlı fethine kadar kronolojik sırayla 20 önemli olay başlığı altında özetlenmiştir. Bu olaylar, şehrin siyasi, askeri ve kültürel tarihine odaklanmaktadır.

1– MÖ 657: Byzantion’un Kuruluşu

Yunan kolonistleri tarafından Boğaz’ın Avrupa yakasında bir liman kenti olarak kuruldu; şehrin antik kökeni burada başladı. Ahmet Ümit’ten İstanbul Hatırası’nı okuyanlar burada mı 😊 Byzantion denilince aklıma hep bu kitap gelir.

Byzantion, İstanbul şehrinin kent olarak ilk ismidir. Antik Yunanistan’da bugünkü Topkapı Sarayı’nın bulunduğu bölgede, kurulmuş bir kenttir.

Efsaneye göre Megara, Argos, Korint’ten gelen Helen kolonici Dorlar tarafından MÖ 667’de kurulmuş oluıp, adını Kral Bizas veya Bizantas’tan almıştır.

2– MÖ 513: Pers İşgali

Şehir Pers İmparatoru Darius’un orduları tarafından ele geçirildi; kent Pers egemenliğine girdi.

3– MÖ 479: Spartalıların Kontrolü

Plataea Savaşı sonrası Spartalılar şehri Perslerden aldı; Yunan egemenliği geri döndü.

Pers kampının yağmalanması sırasında ele geçirilen eritilmiş Pers zırhlarından yapılmış, iç içe geçmiş yılanlar şeklinde bronz bir sütun olan Yılan Sütunu , Delfi’ye dikilmiştir. Savaşta yer alan 31 Yunan şehir devletinin tamamını anmak için sütunun “kıvrımları” üzerine isimleri yazılmıştır. Sütunun büyük bir kısmı , günümüz İstanbul’undaki Konstantinopolis Hipodromu’nda hala bulunmaktadır; burada Büyük Konstantin, şehrini Bizans Yunan kolonisi üzerine kurarken sütuna taşımıştır .

4– MÖ 340: Makedon Kuşatması

Makedonya Kralı II. Filip tarafından kent kuşatıldı ancak başarıyla savunuldu. MÖ 340-339 yıllarında Makedonya’nın Bizantion’a karşı gerçekleştirdiği kuşatmalar başarısız bir şekilde sonuçlanmıştır.

5– MS 196: Septimius Severus Tarafından Ele Geçirilmesi

Roma İmparatoru Septimius Severus şehri kuşattı, surları yıktı ve şehri yerle bir etti. 2,5 yıl süren kuşatma sonucunda yeni imparator Severus tarafından cezalandırılmak amacıyla yerle bir edilmiştir.

Bu tarihten sonra Roma Egemenliğinin başladığı kabul edilebilir. Ancak yeniden inşa ve Konstantin Dönemi bu süreci sağlamlaştırır.

6– MS 203: Şehrin Yeniden İnşası

Septimius Severus tarafından yeniden inşa edildi; Hipodrom ve diğer yapılar bu dönemde yapıldı.

7– MS 324: Konstantinopolis’in Yeniden Adlandırılması

İmparator Konstantin şehri Constantinoupolis olarak yeniden adlandırdı ve büyük çaplı inşaatlara başladı. Asıl şehrin ana yapıları bu dönem ortaya çıktı

8– MS 330: Konstantinopolis’in Başkent İlanı

Şehir resmen Roma İmparatorluğu’nun başkenti oldu; Konstantin Sütunu(Çemberlitaş Sütunu ya da diğer adlarıyla Yanık Sütun) – Roma’daki Apollon tapınağından sökülerek 57mt olan uzunluktaki yerine dikilmiştir – ve Kutsal Havariler Kilisesi inşa edildi.

Tarihler 375 yılını gösterdiğinde ise Kavimler Göçü’yle başlayan iç karışıklıklara müteakip imparatorluk 395 tarihinde doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı,

9– MS 413: Theodosius Surları

İmparator II. Theodosius döneminde surlar inşa edildi; şehrin savunmasını güçlendirdi. Aynı isimde yer alan Theodosius Sütunu Sultanahmet Meydanı’nda binlerce yılın sessiz tanığı olarak dimdik ayakta durur. M.Ö. 15. yüzyılda dikilen bu anıt, antik dünyanın görkemini yansıtır. Yüzyıllar sonra Roma İmparatoru Theodosius tarafından İstanbul’a (o zamanki adıyla Konstantinopolis’e) getirilerek Hipodrom’a dikilmiştir.

10– MS 532: Nika Ayaklanması

Hipodrom’da başlayan isyan şehri harap etti; Ayasofya’nın inşaatı bu olay sonrası başladı. Bir hafta süren isyanda 50.000 kişi hayatının kaybettiği söylenir.

Yeşillerin ve mavilerin oluşturduğu taraftarlar iki hükümlünün idam edilmek üzereyken kaçması sonucu yaşanan şiddet olaylarından başlamıştır. İsyan sırasında senato binası da dahil birçok önemli yapı yok edildi. Şehirde yaygın yağma, kundaklama ve cinayetler başladı.

11– MS 537: Ayasofya’nın Tamamlanması

İmparator Justinianus döneminde Ayasofya Kilisesi tamamlandı; Bizans mimarisinin zirvesi oldu.

12 – MS 541: Justinianus Veba Salgını

Şehirde büyük bir veba salgını yaşandı; nüfusun %40’ı öldü. Ticaret gemileri veba bulaşmış pire taşıyan sıçanlar barındırdığı için Konstantinopolis’in yanı sıra tüm Akdeniz çevresinde liman kentlerini etkileyen bir pandemidir.

13-MS 557: Büyük Deprem

Şehirde yıkıcı bir deprem meydana geldi; birçok yapı hasar gördü. Deprem eşi benzeri görülmemiş bir şiddetteydi ve şehri “neredeyse tamamen yerle bir etti”. Ayasofya’ya hasar verdi ve bu da ertesi yıl kubbesinin çökmesine katkıda bulundu

14- MS 626: Avar ve Pers Kuşatması

Avarlar, Slavlar ve Persler tarafından kuşatıldı; şehir başarıyla savunuldu.

15- MS 674-678: Birinci Arap Kuşatması

Arap orduları tarafından uzun süreli kuşatma; Bizans donanması sayesinde püskürtüldü.

16- MS 717-718: İkinci Arap Kuşatması

Araplar yeniden şehri kuşattı; “Rum ateşi” ile savunma yapıldı.

17- MS 1203-1204: Dördüncü Haçlı Seferi

Haçlılar şehri ele geçirdi ve yağmaladı; Latin İmparatorluğu kuruldu. Bu olay dünyanın en güzel şehrin tahrip olması ile sonuçlandı. Roma veya farklı bir şehirden bahsetmiyorum dünyanın en güzel şehrini maf eden fetih değil 4. Haçlı seferidir.

Byzantium 1200 isimli çalışma bu tarihteki İstanbul’u görebilmeniz için hazırlanmış müthiş bir çalışmadır. Kudüs’e hakim olma fikri ile düzenlenen Haçlı seferleri taht kavgaları yaşayan Bizans’ın Papa’dan yardım isteği ile değişti. Plan İstanbul’a gelecek haçlıların Kudüs’e gitmesi şeklindeydi ancak Haçlılar İstanbul’a geldiklerinde buradan ayrılmayıp kalıcı oldular. Enrico Dandolo (Venedik Cumhuriyeti Doçu) kentte yarım asır sürecek Latin Devletini kurarlar.

18- MS 1261: Bizans’ın Geri Alınması

Nikaea İmparatorluğu güçleri şehri Latinlerden geri aldı; Bizans restore edildi. 25 Temmuz 1261 tarihinde ise parçalanan Bizans’ın bir kolu olan İznik İmparatoruğu‘nun hükümdarı VIII. Mihail’in Konstantinopolis’i Haçlılardan geri almasıyla Latin devleti sona ermiştir.

19- MS 1348: Galata Kulesi İnşası

Cenevizliler tarafından Galata Kulesi inşa edildi; şehrin ticaretini etkiledi.